Vergeten grafmonument Gemertse dokter Buissink teruggevonden in Lieshout

Lieshout/Gemert - Een ‘vergeten’ grafmonument uit de 19^e eeuw dat in Lieshout is ‘teruggevonden’, keert mogelijk terug naar de begraafplaats van de Sint Janskerk in Gemert. Het gaat om de gedenksteen van de in 1879 overleden huisarts Joannes Buissink.

Drie grafmonumenten in Gemert-Bakel zijn toegevoegd aan de gemeentelijk monumentenlijst. Ook de gedenksteen ter nagedachtenis aan kunstenares en kluizenares Maria Kruysen (1899-1988) op de begraafplaats van Handel en het door kunstenaar Toon Grassens ontworpen grafmonument voor zijn ouders Toon en Anna Grassens-Coolen hebben een beschermde status gekregen.

Buissink
Dokter Joannes Buissink was van 1856 tot aan zijn dood in 1879 geneesheer en heel- en verloskundige in Gemert. Hij overleed op 50-jarige leeftijd en liet een echtgenote en negen kinderen achter. Als bekende dorpsfiguur kreeg hij een opvallende gedenksteen op het oude kerkhof in Gemert. Na de opening van de nieuwe begraafplaats in 1902 werd het oude kerkhof geruimd. Om onbekende redenen is het grafmonument van Buissink in de tuin van dokter Teeben in Lieshout terechtgekomen. Bij een recente verbouwing is het hardstenen grafmonument in delen aangetroffen en overgebracht naar het erf van de heer Gevers in Lieshout. De voet van het gedenkteken ontbreekt. Het middendeel is nog intact en de tekst is ondanks algenvervuiling nog goed leesbaar. Van het bovenste deel, een kapitaal, is een stuk afgebroken, maar dat is wel bewaard gebleven. Een van de ijzeren doken mist, maar kan volgens experts eenvoudig ververvangen worden.

Kruysen
Maria Kruysen werd op 7 februari 1899 in Boxtel geboren als tweede kind van de de bekende Brabantse Kunstenaar Jan Kruysen en Barbara van Dijk. Haar jeugd werd gekenmerkt door armoede en tragedies. Zo moest het gezin in 1911 wegens huurachterstand verkassen naar een leegstaande bouwvallige kerktoren in Woensel, stierven meerdere van de kinderen op jonge leeftijd en overleed moeder in het kraambed.

Als autodidact kunstschilder bleef Maria in de schaduw van haar vader en broer Antoon. Ze verhuisde later naar Handel, waar ze tot 1983 een kluizenaarsbestaan leidde in een houten huisje ‘De Krekel’. Haar kleine woning hing van boven tot onder vol met schilderijen. Maria overleed in 1988 in een Veghels verpleeghuis. Na haar overlijden werd ze in Handel begraven. Een granieten kruis met daarop een schilderpalet markeert haar laatste rustplaats.

Grassens
Beeldhouwer Toon Grassens, bekend van zijn realistische beeldengroepen in Gemert-Bakel en Laarbeek en zijn bijdrage aan de restauratie van de Bossche Janskathedraal, heeft het grafmonument voor zijn ouders ontworpen. Het gedenkteken voor de in 1974 overleden Anna en in 1989 overleden Toon senior, is in Romeinse stijl ontworpen en gemaakt van gezoet basalt met een metalen plaquette waarop Maria geflankeerd door twee engelen afgebeeld staat. Het in goede staat verkerende monument is na het verlopen van de grafrechten verhuisd van de begraafplaats in Gemert naar particulier terrein.

Inventarisatie
Een gespecialiseerd bureau heeft in opdracht van de gemeente cultuurhistorische waardevolle grafmonumenten op de 11 begraafplaatsen binnen Gemert-Bakel in kaart gebracht. Aanvullend zijn op verzoek van de gemeente drie grafmonumenten geselecteerd die in aanmerking komen voor een beschermde status. Daarbij is onder andere gekeken naar kunst- en cultuurhistorische waarde, ouderdom, betekenis van de overleden persoon voor de gemeenschap, materiaalgebruik, symboliek, technische staat.

Advies
Advies is om het monument van dokter Buissink in zijn geheel over te brengen naar de begraafplaats in Gemert en na herstel van het bovenste deel, liggend te herplaatsen. Ook het gedenkteken van het echtpaar Grassens-Coolens zou opnieuw een plek moeten krijgen op de begraafplaats. Ook de heemkundekring is daar een voorstander van. Het grafmonument van Maria Kruijsen bevindt zich nog op de oorspronkelijke plek en dient alleen rechtgezet te worden.

Onderhoud
Volgens wethouder Hanneke Coppens van Gemert-Bakel betekent de beschermde status dat de gemeente zorg gaat dragen voor het groot onderhoud. Parochie Heilige Willibrordus ontvangt een vergoeding van de gemeente voor klein onderhoud en de grafrechten als gemeentelijke monumenten zich op een van de rooms-katholieke begraafplaatsen bevinden. Of twee grafmonumenten daadwerkelijk terug verhuizen en wie dat gaat bekostigen is nog niet duidelijk.