Molen De Leest 125 jaar

Lieshout - 125 Jaar geleden is molen de Leest in Lieshout gebouwd. In twee artikelen wordt er deze en volgende week teruggekeken op de historie.

Tussen 1885 en 1915 is de veestapel in Oost-Brabant gegroeid van zo’n 350.00 beesten naar 1,5 miljoen beesten, met natuurlijk een sterk gegroeide vraag naar veevoer. In die tijd werd dat uitsluitend door de molenaars geleverd. Om aan de grote vraag te voldoen zijn er van de 24 molens in Peelland in die periode acht molens gebouwd. Veelal met onderdelen van in het westen van het land afgebroken molens, zo ook molen de Leest. Dit was een efficiënte en goedkope methode.

Molenaar P.J. Mannaerts uit Lieshout liet eind jaren ’90 van de negentiende eeuw door bouwbedrijf Vosters uit Helmond de molen bouwen, met als metselaar Bertje Robbescheuten uit Lieshout. Het was in die tijd gebruikelijk om een complete (houten) molen te verplaatsen van het westen naar hier of bij een stenen molen hier alleen het metselwerk te doen en de onderdelen uit het westen te halen. Waarschijnlijk is de Oostmolen in Schiedam de donormolen geweest voor de Leest voor de belangrijkste onderdelen van een molen, het gaande werk: de assen, de tandwielen en de rondsels. Kortom, alles wat kan draaien. De reden om dit te denken is het merk van de hoofdas van de Leest, de as waar de wieken aan vastzitten: een Nolet-as, gegoten door ijzergieterij Nolet uit Schiedam die actief was van 1836 tot 1870. Er zijn nu nog vijf molens in Nederland die een Nolet-as hebben, de meeste staan in of in de buurt van Schiedam; het is waarschijnlijk dat deze assen door de ijzergieterij ook alleen in directe omgeving zijn geleverd, en zo ook aan de Oostmolen.

De Leest is de uitzondering op afstand van Schiedam, maar een verklaarbare. In mei 1899 is de Oostmolen afgebroken, in dat jaar werd de Leest gebouwd, met een Nolet-as. Het is nergens aantoonbaar in documenten, maar de toevalligheid is te groot. Als deze aanname juist is, dan is de Leest gebouwd met onderdelen van de Oostmolen die in 1727 werd gebouwd, 300 jaar oud! Mannaerts heeft zijn molen zelf waarschijnlijk niet of nauwelijks gebruikt, in oktober 1900 werd de molen al verhuurd aan H. Lensen, ook een molenaar uit Lieshout. Lensen heeft de molen in 1901 gekocht en gebruikt tot in 1907, in dat jaar heeft hij de molen verkocht aan Theodorus de Leest, een molenaar in Son en Breugel.

De reden waarom de molen in de eerste jaren zo vaak werd verkocht is niet verklaarbaar. In elk geval niet uit winstbejag, want zowel Lensen als de Leest hebben de molen voor Fl. 5500 gekocht. Volgens het CBS zou dat nu ruim Fl. 185.000 zijn, daar bouw je zeker geen molen meer van! Volgende week: de molen in productie.