Eyckenlust; het begin van de groene long van Beek en Donk

Beek en Donk - Kasteel Eyckenlust, of ‘t kasteel zoals het in de volksmond wordt genoemd, ligt aan de andere kant van het kanaal. Hoewel het kasteel dus eigenlijk van het dorp Beek en Donk gescheiden is, zijn er plannen om het gebied eromheen aantrekkelijk te maken voor de inwoners van heel Laarbeek. 

Daarom werd er op dinsdag 15 april door diverse geledingen, inwoners en verenigingen een uiteenzetting gegeven omtrent de plannen die er zijn met betrekking tot dit gebied. In het woonhuis wordt door Saskia Hornikx, projectleider vanuit de gemeente Laarbeek, uitleg gegeven. Ze doet dat samen met Jonker Jan de Jong-van Beek en Donk, die nog steeds op het landgoed woont. Hij is van de achtste generatie, maar zijn zoon staat al klaar om de negende generatie te gaan vertegenwoordigen. Instanties die aan het masterplan mede vorm gaan geven, zijn behalve de gemeente en de familie De Jong, het waterschap Aa en Maas, de rijksdienst voor Cultureel erfgoed en de provincie Noord-Brabant.

Landelijk belangrijk
Filips van Leefdael was de bouwheer van het kasteel, toen hij in 1658 het kasteel realiseerde op een belangrijke plaats langs de rivier de Aa. Het kanaal bestond namelijk nog niet. Na wat wisselingen werd in 1745 Gerard de Jong eigenaar van het kasteel met een gebied van 68 hectaren daaromheen. Er worden rondom het eigenlijke huis diverse gebouwen gerealiseerd. De verschillende generaties van de familie De Jong hebben veel voor Beek en Donk gedaan, maar hadden ook functies in het provinciale- en zelfs landelijke bestuur.

De plannen
Floris Alkenmade is één van de architecten die in opdracht van het landgoed werkt aan een ontwikkelplan voor Landgoed Eyckenlust. In zijn visie moet het landgoed zo goed mogelijk opnieuw gebonden worden aan het dorp Beek en Donk, als een soort verlenging van de groene long, die vanaf het kasteel midden door het dorp loopt met als (bijna) onoverkomelijke barrière de Zuid-Willemsvaart. “Vorige eeuw en zeker na de Tweede Wereldoorlog is het landgoed wat in de vergetelheid geraakt”, zo vertelt Floris. ”Het zou heel mooi zijn als de talloze verdwenen lanen rond het kasteel in ere zouden worden hersteld.” Bij het kasteel hoorden van oudsher woningen, vooral in oude gedeelten Boort en het Broek. Het zou dus verantwoord zijn, dat hier opnieuw woningbouw zou plaats vinden, zodat ook aan dit aspect van de historie recht wordt gedaan. Daarnaast moeten de deels vervallen gebouwen rondom het kasteel en de huidige kasteelwoning worden aangepast aan de moderne tijd. Ook voor rivier de Aa ziet hij veel mogelijkheden, als de rivier zijn oorspronkelijke meanderende loop weer terugkrijgt. De aftakking ter hoogte van de oprijlaan vanaf de Bosscheweg hoort eigenlijk niet bij de natuurlijke loop van de rivier. Dit zogenaamde afleidingskanaal is aangelegd toen de fabrieken op Donk behoefte hadden aan water voor industrie-doeleinden. Deze aftakking wordt echter wel in stand gelaten, omdat ze er al zo lang ligt en in het landschap is opgenomen. De twee bruggen die er liggen moeten worden gerenoveerd. Ook de brug over de Aa achter het kasteel kan wel wat onderhoud gebruiken. Over de vierde brug over de Zuid-Willemsvaart is nog veel onduidelijk. Deze brug voor voetgangers zou de kern van Beek en Donk moeten verbinden met het kasteelgebied. Een belangrijke plaats neemt ook de Gemertseweg in. Die zou als erfgoedentree van het dorp een belangrijker plaats moeten gaan innemen.

Het is duidelijk dat de plannen veelomvattend, goed doordacht en historisch verantwoord zijn. Blijft natuurlijk de financiering. Die komt voor een deel door een Rijksbijdrage, maar kan ook worden verkregen uit woningbouw. Op een paar plaatsen rond het kasteel zouden in stijl verantwoorde woningen een deel van de gelden kunnen genereren.

Enthousiast
Aan Jonker Jan zal het niet liggen! Hij nodigt iedereen straks uit om op het opengestelde deel van het landgoed een kijkje te komen nemen. “Het lijkt me prachtig om een bijdrage te leveren aan een nieuw stuk historie van Eykenlust en omgeving. Als we daarin slagen, mogen we trots zijn.”