Column Martien: Ultracrepidariaan

Ik denk dat Axelle mijn grootste inspiratiebron voor deze column is. Dat is natuurlijk ook logisch, want wij wonen samen, wij houden allebei van taal en zij motiveert mij om deze column te blijven schrijven. Zo liet ze mij onlangs een filmpje zien waar Jan-Jaap van der Wal het had over een ultracrepidariaan. Het filmpje stond op Instagram, en omdat ik zelf niet op Instagram zit kan ik niet controleren hoe oud het filmpje is. Maar dat doet er voor deze column ook niet echt toe. En zo kom ik ineens bij de kern van de zaak. Iemand die ultracrepidariaan is, of die daarvoor wordt uitgemaakt, is namelijk iemand die (ongewenst) zijn mening geeft over zaken waarvan hij of zij niet echt op de hoogte is. Een beetje zoals Trump die de wereld probeert te redden. Nu denk ik overigens wel dat ik me zelf intussen expert op het gebied van onze Nederlandse taal mag noemen, maar ik moet eerlijk toegeven dat ik in deze column ook wel eens dingen heb verkondigd over zaken waar ik geen expert in ben. Maar ik geef dan in ieder geval wel toe dat ik geen expert ben. Dat is ook al iets. Het woord ultracrepidariaan komt, zoals wel meer woorden, uit het Latijn. Het woord is afgeleid van het spreekwoord ne supra crepidam sutor iudicaret. Dat betekent zoveel als schoenmaker blijf bij je leest. Maar omdat het niet altijd de schoenmakers hoeven te zijn die bij hun leest blijven, kan het ook zijn: columnist blijf bij je vakgebied. Of: elektricien blijf bij je kabels. Het woord ultracrepidariaan doet me denken aan het woord epibreren. De schrijver Simon Carmiggelt heeft epibreren beroemd gemaakt toen hij het in 1954 in een van zijn stukjes gebruikte. Het woord was daarvoor al door een onbekende ambtenaar bedacht. Die ambtenaar gebruikte het woord als burgers aan het loket stonden te wachten. Hij vertelde dan dat de burger nog even geduld moest hebben omdat er nog geëpibreerd moest worden. Als je tegenwoordig zegt dat je aan het epibreren bent, dan klinkt dat wel goed, maar je geeft dan toe dat je eigenlijk niet veel (nuttigs) aan het doen bent. En als je dan ook nog een ultracrepidariaan bent, dan doe je én niet veel nuttigs én dan geef je ook nog ongewenst nutteloos advies. Het zou zo een strip kunnen worden: Suske en Wiske en de epibrerende ultracrepidariaan. Maar goed, voorlopig zal het bij deze column blijven.